به گزارش صفای خبر؛ صبح چهارشنبه چند سال قبل بود که به سمت قراملک برای تهیه گزارشی رفتم از دور که مجموعه ماشین سازی را دیدم کاملا مشخص بود که نفسی دوباره گرفته است. وارد آنجا که شدم صدای ماشین ها و دستگاه هایی که بسیاری از بچه ها با آن ها کار می کردند گوش آدم را در آن زمان نوازش می کرد. یادم هست پدر بزرگم  می گفت آن زمان که وی برای خود دنبال کاری می گشت، شنیده بود که کارخانه ای در اطراف تبریز و قراملک دارند می سازنند. بنای آن را در سال ۱۳۴۶ با همکاری چکسلواکی سابق گذاشتند و سال ۱۳۵۱ بود که به بهره برداری رسید که گفته می شد برای ۴۰ هزار نفر شغل ایجاد خواهد کرد. آنجا بود که پدربزرگم با خیلی از جوان های آن روز مشغول به کار شده و کارگر ماشین سازی تبریز می شود. او می گفت در سال های خدمتش خیلی از ماشین ابزارها، کمپرسورهای صنعتی، پمپ‌های آب، الکتروموتور و چیزهای از این قیبل را ساخته اند.

قبل از رسیدنم به سالن تولید کارخانه ، مجسمه کار و اندیشه را که استاد حشمت ساخته بود و در وسط میدان کارخانه خودنمایی می کرد را دیدم، انسان را یاد اندیشه درست و غیرت ملی می اندازد. آقای احمدی کارگر با تجربه ی این کارخانه که اکنون مدیر ارشد است میزبانم شد، با خوش و بش های بسیاری از کارگران با او در مسیرمان به کارخانه و خط تولید رفتیم. وی در مسیر سالن کار می گفت این کارخانه که جوانی اش را در آن گذاشته دستخوش بسیاری از تغییرات در طول سالیان متعددی بوده ولی همچنان پابرجا مانده است و در سال هایی که کارخانه شاهد این تغییرات بود بسیاری از مدیران عامل از خدابخش گرفته تا خادمی، هیچ

کدام تاب و توان آن شرایط را نداشته و از کرسی مدیرعاملی کنار رفته اند.

در مسیر بازدیدمان یک کارگر جوان در مسیر راهمان قرار گرفت و برگ کاغذی به آقای احمدی داد که مرخصی چهار ساعته ای برایش بود، آقای احمدی با خنده ای می گفت : مهدی جان تعداد مرخصی هایت زیاد شده است مهدی هم با چهره ای خجل گفت چند ساعت مرخصی را فقط برای رسیدگی به وضع همسر باردارم می خواهم، آقای احمدی هم گفت خدا به همراهت پسرم اگر چیزی نیاز داشتی به من حتما اطلاع بده، چهره ی شاد مهدی که در ذهنم مجسم می شد نشان از امید به زندگی جوانان شاغل در آنجا بود، گویی از بیانات مقام معظم رهبری که می گویند رونق تولید و فرزندآوری باید  از اولویت های جامعه باشد، در این مکان جامه عمل پوشانده شده بود. با آقای احمدی به طرف سالن غذاخوری رفتیم و مهمان ناهار مجموعه ماشین سازی شدم آنجا که کارگر و رئیس همگی در یکجا و با یک نوع غذا پذیرایی می شدند. در موقع ناهار بحث خصوصی سازی و واگذاری مجموعه های دولتی باز شد و صحبت هایی در این مورد کردیم.

مدیرعامل جدید وقت کارخانه و اقدمات آن

آقای فرج زاده مدیرعامل جدید وقت کارخانه با اندکی تاخیر بخاطر حضور در جلسه ای به جمع ما اضافه شد و توضیحاتی در مورد پرداخت کلیه معوقات کارکنان، کارگران و بدهی های کارخانه داد. او همچنین به عقد قرارداد ۳۰ میلیون دلاری صادرات به سوریه اشاره کرد و گفت به برکت همین ساماندهی ، دفاتری را برای حضوری پررنگ تر در اقتصاد جهان ایجاد خواهیم کرد.

بعد از بازدیدم از مجموعه ماشین سازی با خداحافظی گرمی از طرف مسئولان مجموعه ماشین سازی  رهسپار دفتر کارم شدم و به مطالعات و جمع آوری اطلاعات در مورد این کارخانه پرداختم.

واگذاری ماشین سازی به بخش خصوصی

واگذاری ماشین سازی به موسسه حمایت صندوق و بازنشستگی کارکنان فولاد ، محرکدستگاه هایی است که عامل اشتغال ۷۱۵ کارگری است که نان آور خانواده هستند. به نظر می رسد این همان روحی بود که چرخ های ماشین را جانی دوباره بخشید.

اصل ۴۴ قانون اساسی و کارخانه ماشین سازی تبریز

در مصاحبه ای که در سال های قبل با یکی از مسئولان وقت داشتم و نامش خواست که گفته نشود، به یاد دارم که می گفت قرار گرفتن نام گروه ماشین‌سازی تبریز در فهرست کارخانه های قابل وگذاری به بخش خصوصی در راستای اصل ۴۴ قانون اساسی با هدف ارتقای بهره وری و بهبود وضعیت شرکت، تیری بر ریشه قطور این مجموعه بود که افولش به دلیل سوء مدیریت و گماشتن مدیران ناکارآمد چند سالی قبل از آن آغاز شده بود به طوری که تاریخ آخرین دستگاه وارد شده برای نوسازی به این مجموعه ، سال ۱۳۸۰ شمسی می باشد که بیانگر سیر قهقرایی این مجموعه مادر کشور است.

آینده درخشان ماشین سازی با مدیریتی صحیح

به حضور آقای فرجی کارشناس ارشد صادرات و واردات رفتم وی بعد از دیدار اولیه مان به روزهای پرشکوه ماشین سازی و صادرات  این شرکت در آن سال های نه چندان دور به کشورهای متعددی از برزیل گرفته تا کشورهای اروپایی و آسیایی  اشاره کرد و گریزی به سال ۸۹  و ارزش صادرات ها  و سوددهی های ۳.۵ میلیون دلاری کرد و گفت: اگر مدیریتی صحیح این مجموعه را بگرداند روزهای خوشی در انتظار آن است. در ذهنم  چرخش ماشین های ماشین سازی را که گویا مصداقی از چرخ های رونق تولید است و  اولین تولیدکننده ماشین افزار در کشور را به یاد آوردم که می تواند با مدیریتی صحیح  تحقق بخش دوباره آرزوهای خوش سال های  نه چندان دور باشد.

مشکلات سال ۹۲ کارخانه؟

وقتی دولت بحث خصوصی سازی را در آن سال ها مطرح کرد یکی از گزینه های اصلی روی میزش ماشین سازی تبریز شد و در سال ۱۳۹۴ بود که بدون بررسی های بنیادی به فردی با تحصیلات ابتدایی و با مبلغی پایین تر از مبلغ روز به بخش خصوصی واگذار گردید و این کافی بود تا بعد از واگذاری، ارزهایی به صورت وام برای نوسازی کارخانه برای فردی به ظاهر خریدار تخصیص یابد. قربانعلی فرخزاد که کارخانه ماشین‌سازی تبریز را خریداری کرد، ۴۲۰ میلیون دلار برای ورود قطعات به کشور برای این کارخانه دریافت کرد، اما آن‌ها را برخلاف قانون در بازار آزاد فروخت. اما این نیز دیری نپایید و با دستگیری مالک حقیقی مجموعه به اتهام فروش ارز در بازار آزاد، ماشین سازی با ورود قوه قضاییه به «صندوق بازنشستگی کارکنان فولاد» به عنوان مالک قبلی آن بازگرانده شد.

در آن زمان، گفته شد که سخنگوی قوه قضائیه خبر محکومیت ۲۰ سال حبس، پرداخت جزای نقدی و ضبط ارزهای مکشوفه خریدار سابق ماشین سازی را اعلام کرده است. اما این پایان ماجرا نبود و گروه ماشین‌سازی تبریز با پیشنهاد وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تصویب هیئت دولت، تحت مالکیت این وزارتخانه قرار گرفت؛ واگذاری ماشین سازی به همراه هشت شرکت دولتی دیگر در ازای بدهی ۳۲ هزار میلیارد تومانی دولت به وزارت متبوع صورت گرفت.

عواقب واگذاری غلط ماشین سازی به نااهلان

در تخیلاتم می گنجد که واگذاری ماشین سازی تبریز به بخش خصوصی نه تنها بهبودی در وضعیت آن ایجاد نکرد، بلکه وضع را  بدتر کرد و مجبور شدند که دفتر ۱۰ طبقه تهران در چهار راه فاطمی را که از دارایی های اصلی شرکت می بوده و همچون نماد صنعت تبریز و آذربایجان تلالو می کرد، برای پرداخت بدهی های بیمه، به قیمت ناچیز بفروشند.

اما فروش این اموال و دارایی های شرکت برای برون رفت از وضعیت بدهی های سنگین جوابگو نبود، به گونه ای که کارگران ماشین سازی در سال های بعد بارها اعتصاب کردند و خواستار تعیین تکلیف

شدند؛ این روند تا اردیبهشت ماه ا ۱۳۹۷ ادامه یافت.

واگذاری به صندوق فولاد در تیر  ۹۸

تیر ۹۸ بود که شرکت ماشین سازی تبریز به صندوق فولاد واگذار و در آبان ماه سال ۹۸ بود که رییس قوه قضائیه آیت الله رئیسی در سفر خود به تبریز به صورت سرزده و بدون اطلاع قبلی از مجموعه ماشین سازی بازدیدی داشت و در جریان آخرین روند تولید و وضع این کارخانه مادر ایران قرار گرفت.

وی در حضور امام جمعه و بسیاری از مسئولان با کارگران در و دلی داشت و گفت: نباید موانع تولید در هیچ کجا وجود داشته باشد و درسالی که مزین به نام رونق تولید است نباید موانع چوب لای چرخ رونق تولید بگذارند.

احیای ماشین سازی به همت رئیس قوه قضائیه وقت

با پایان رسیدگی به اتهامات فرخزاد در سال ۹۸ و در زمان ریاست آیت الله رئیسی بر قوه قضائیه و محکومیت نامبرده (فرخزاد) به حبس و رد مال و جریمه ، و تعداد کارگران ماشین سازی افزایش و بدون هیچ حقوق عقب مانده ای، تولید روتق گرفت.

واگذاری ماشین سازی در سال ۹۹

اواسط مرداد ماه سال ۹۹ بود که با تصویب هیئت عالی واگذاری، ۶۵ درصد از سهام کارخانه ماشین‌سازی تبریز به سازمان گسترش و نوسازی صنایع (ایدرو) واگذار شد و ۳۵ درصد سهام آن همچنان در اختیار شستاست.

بروز این وضعیت موجب شده که گروه ماشین سازی و ریخته گری تبریز همچنان بلاتکلیف و عاقبت داستان غم انگیز آن در هاله ای از ابهام بماند؛ کارگران این گروه صنعتی از اینکه «ایدرو» با گذشت بیش از یکسال از واگذاری آن به این سازمان، مجموعه را تحویل نمی گیرد، گلایه دارند و می گویند که تغییر مالکیت باعث شده مدیریت فعلی کارخانه حق امضا نداشته باشد.

شهید مالک رحمتی استاندار وقت؛ ماشین سازی تبریز باید واگذار شود

شهید مالک رحمتی استاندار وقت دولت سیزدهم در آذربایجان شرقی و در نشست بررسی مشکلات اقتصادی آذربایجان شرقی با حضور وزیر اقتصاد وقت واگذاری کارخانه ماشین سازی تبریز  با توجه به اجرا و تسهیل اصل ۴۴ قانون اساسی  را  در این راستا ضروری دانسته بود.

معاون وزیر صمت و رییس هیات عامل ایدرو وقت؛ طرح توسعه ماشین سازی تبریز بررسی می شود

معاون وزیر صمت و رییس هیات عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در سال ۱۴۰۲ گفت: طرح توسعه، بازسازی و نوسازی شرکت ماشین سازی و ریخته گری این مجموعه بررسی می شود.

بابک احمدی در بازدید از شرکت ماشین سازی تبریز گفت : ماشین سازی و ریخته گری برگ زرین صنعت کشور هستند که متاسفانه در گذشته به دلیل کم دقتی در واگذاری، اتفاقات ناگواری را تجربه کرد.

 احمدی به بازدید مشترک مدیران سازمان گسترش نوسازی و خصوصی سازی از این مجموعه اشاره کرد و گفت: در این بازدید آخرین دستاوردها و وضعیت این کارخانه را از نزدیک بررسی و اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری و بازسازی و نوسازی این مجموعه را اجرایی خواهیم کرد.

متفکر آزاد و واگذاری ماشین سازی